Wat is het afspiegelingsbeginsel?

Werkgever zijn in principe gehouden om bij de beëindiging van een arbeidsovereenkomst op bedrijfseconomische gronden het afspiegelingsbeginsel toe te passen. Het afspiegelingsbeginsel heeft tot doel de ontslagen binnen een groep werknemers die dezelfde functie uitoefent (onderling uitwisselbare functies) in evenwicht te laten zijn met de leeftijdsopbouw binnen die groep.

In de ontslagregeling (voorheen ontslagbesluit) van het UWV Werkbedrijf zijn de regels uitgewerkt.

Afspiegelen, zo werkt het!

De werkgever moet werknemers in dezelfde functie (of nagenoeg dezelfde functie) indelen in vijf leeftijdsgroepen. De groepen zijn: 15 tot 25 jaar, 25 tot 35 jaar, 35 tot 45 jaar, 45 tot 55 jaar en 55 jaar en ouder. Vervolgens moet de ontslagen zodanig over de leeftijdsgroepen worden verdeeld, dat de leeftijdsopbouw zoveel mogelijk gehandhaafd blijft. Binnen iedere leeftijdsgroep wordt de werknemer met het kortste dienstverband als eerste voorgedragen voor ontslag.

Voorbeeld: bij reclamebureau ‘De zure bom’ werken 18 DTP-vormgevers. Vanwege tegenvallende financiële resultaten besluit het management 4 DTP-vormgevers te ontslaan. De werkgever deelt u eerst alle medewerkers in de vijf voorgeschreven leeftijdsgroepen in. Daarna stelt u vast hoe de leeftijdsopbouw eruit ziet en verdeeld u de noodzakelijke ontslagen over de leeftijdsgroepen.

Bij het indienen van een ontslagaanvraag bij het UWV Werkbedrijf moeten gegevens van het volledige personeelsbestand ingediend worden op eenzelfde objectieve peildatum.

Uitzonderingen op het afspiegelingsbeginsel

In sommige gevallen hoeft het afspiegelingsbeginsel niet gehanteerd te worden. Hierbij kunt u denken aan bedrijfsbeëindiging of bij het vervallen van een unieke functie (een functie die slechts door één werknemer kan worden ingevuld).

Kunnen werkgevers onder het afspiegelingsbeginsel uit?

In een aantal gevallen kan van het afspiegelingsbeginsel worden afgeweken. Hier moeten echter zwaarwegende redenen voor zijn.

  • De hardheidsclausule (Voor uitzendwerkgevers en andere werkgevers met werknemers onder toezicht en/of leiding van een derde).
  • Een onmisbare werknemer met kennis en bekwaamheden die zo belangrijk zijn voor het functioneren van het bedrijf, dat in zijn plaats een andere werknemer moet worden voorgedragen.
  • Indien een voor ontslag voor te dragen werknemer een zwakke arbeidsmarktpositie heeft.
    De werknemer die daarna voor ontslag in aanmerking komt, moet een sterkere positie hebben.

Wet Werk en Zekerheid

Daarnaast biedt de Wet Werk en Zekerheid ook nog een andere mogelijkheid.

Bij CAO kan worden afgesproken dat de werkgever ten hoogste 10% van de werknemers, die op grond van het afspiegelingsbeginsel voor ontslag moeten worden voorgedragen, buiten beschouwing mag laten. Dat kan het geval zijn als de werkgever kan aantonen dat één of meer werknemers bovengemiddeld presteren of over meer dan gemiddelde potentie beschikken voor de toekomst, en zich naar verwachting bovengemiddeld zullen ontwikkelen. Dit moet blijken uit de beoordelingen. Bovendien moet bij alle werknemers bekend zijn dat functioneren een rol kan spelen bij een reorganisatie. Als een werknemer op grond hiervan buiten de afspiegellijst staat, dan moet de eerstvolgende werknemer in hetzelfde leeftijdsgroep voor ontslag worden voorgedragen.

Ondersteuning nodig?

Bent u als werkgever genoodzaakt om een reorganisatie door te voeren en komt u in aanraking met het afspiegelingsbeginsel? Labor Advocaten is ervaren in het strategisch advies in het voortraject en het opstellen van een stappenplan, maar ook bij het uitvoeren van de reorganisatie. Wij nemen u als ondernemer bij de hand en bepalen samen met u de strategie.