Arbeidsrechtelijke offers tijdens de corona crisis

Labor Advocaten geeft antwoord op diverse arbeidsrechtelijk vragen.

Arbeidsrechtelijke offers tijdens de corona crisis

De corona crisis duurt nu al een week of zes. Werkgevers hebben al dan niet hun deuren (deels) moeten sluiten en maatregelen moeten nemen om thuiswerken of werken op de werkvloer volgens de nieuwe regels mogelijk te (blijven) maken. Werknemers zijn thuis komen te zitten en moeten soms werktaken zien te combineren met huiswerk begeleiding van hun kinderen. Dat vereist van beide kanten flexibiliteit en een beetje ‘geven en nemen’.

De meivakantie is net begonnen eind mei moet er bij de meeste ondernemingen vakantiegeld worden uitbetaald en ook de zomervakantie is aanstaande. Het water staat echter bij veel ondernemers aan de lippen. De noodmaatregelen dekken immers slechts een deel van de loonkosten. De huur en andere vaste lasten lopen gewoon door. Als de inkomsten lager zijn, betekent dat vroeg of laat dat er ergens in kosten gesneden moet gaan worden.

In dit artikel geven wij graag antwoord op 3 veel gestelde vragen die op korte termijn zullen spelen:

  1. Hoe zit het met vakantiedagen in corona tijd?
  2. Mag een werkgever het vakantiegeld later betalen?
  3. Mag een werkgever het loon van werknemers verlagen?

Ad 1 Vakantiedagen

Soms vragen werkgevers hun werknemers om vakantiedagen op te nemen omdat er door de corona maatregelen minder werkaanbod is en zij op die manier vakantiedagen opmaken. Een dergelijk moreel appel is voor wettelijke vakantiedagen in principe niet toegestaan. De werkgever mag het weliswaar vragen, maar de werknemer mag dit verzoek (zonder juridische negatieve gevolgen) weigeren. Voor bovenwettelijke dagen kunnen andere afspraken gelden.

De werkgever moet de werknemer wel stimuleren om zijn eventueel resterende vakantiedagen van 2019 op te nemen. De wettelijke vakantiedagen vervallen namelijk per 1 juli 2020. Maar ook hiervoor mag de werkgever vakantie niet verplichten. Kiest de werknemer ervoor om zijn vakantiedagen van 2019 niet tijdig op te nemen en heeft de werkgever hem tijdig en duidelijk geïnformeerd over de vervaltermijn, dan vervallen deze vakantiedagen per 1 juli.

Misschien wil een werknemer zijn vastgestelde vakantiedagen intrekken, bijvoorbeeld omdat een geplande reis vanwege het coronavirus niet doorgaat. Dit is weliswaar begrijpelijk, maar de werkgever hoeft echter niet per se op dit verzoek in te gaan. Dit zou betekenen dat de werknemer eenmaal goedgekeurde vakantiedagen moet opnemen, maar werkgever en werknemer kunnen wel samen overleggen of er nog andere mogelijkheden zijn. De werkgever is dit vanuit goed werkgeverschap ook aan te raden. Toch kan het niet verkeerd zijn om alsnog vakantie op te nemen, want ook bij thuiswerken vanwege het coronavirus heeft de werknemer voldoende rust en ontspanning nodig. Wellicht zelfs wel meer, als er bijvoorbeeld zorgen zijn om zieke familieleden of moeilijk thuislerende kinderen.

Het is wel mogelijk om verplichte vrije dagen af te spreken, bijvoorbeeld de dag na Hemelvaart. Deze afspraken moeten zijn vastgelegd in de cao, het personeelsreglement of de arbeidsovereenkomst. Wil de werkgever de verplichte collectieve vrije dagen wijzigen, dan moet de ondernemingsraad – indien aanwezig – hiermee instemmen. Een werkgever kan soms werknemers wel verplichten om adv-uren (arbeidsduurverkorting) op te nemen, maar ook dit moet dan al schriftelijk zijn vastgelegd.

Ad 2 Vakantiegeld

Veel  bedrijven die zwaar getroffen worden door de uitbraak van het coronavirus, hebben moeite met het betalen van vaste lasten. Nu de betaling van de vakantiebijslag voor de deur staat, rijst de vraag wat hierin wel en niet mag. Als bedrijven al gebruikmaken van de Tijdelijke noodmaatregel overbrugging voor werkbehoud (NOW), uitstel van betaling voor de belastingen hebben gevraagd (of andere noodmaatregelen van het kabinet aan hebben gesproken maar nog steeds in zware liquiditeitsnood komen of verkeren, kunnen bedrijven als laatste redmiddel deze uitbetalingen aan werknemers kunnen uitstellen. Zeker indien daarmee een faillissement voorkomen kan worden. Grondslag voor zo’n uitstel zijn dan de zwaarwegende bedrijfsbelangen van de werkgever, die op zo’n moment zwaarder wegen dan het belang van werknemers op tijdige betaling. Het blijft wel zaak om dan duidelijke afspraken te maken wanneer het vakantiegeld dan wel uitbetaald wordt.

Ad 3  Loonsverlaging

En last but not least. Hoe zit het met de mogelijkheid tot eenzijdige loonsverlaging ? Heeft dit een redelijke kans van slagen tijdens deze crisis?

Salarisverlaging valt onder het hoofdstuk wijziging van arbeidsvoorwaarden. Arbeidsvoorwaarden kunnen juridisch gezien langs drie wegen worden gewijzigd. Allereerst door wilsovereenstemming tussen werkgever en werknemer, ten tweede via een schriftelijk wijzigingsbeding als bedoeld in artikel 7: 613 BW en tot slot met een beroep op de eisen van goed werknemerschap, artikel 7: 611 BW. Er is veel jurisprudentie over deze leerstukken bekend, maar daarmee willen we u nu niet vermoeien. Bottom line voor werkgevers is dat dergelijke wijzigingen het meeste kans van slagen hebben als deze worden doorgevoerd in overleg met en na akkoord van de werknemers. Daarbij kan het van belang zijn de werknemers ervan te doordringen dat de verlaging echt noodzakelijk voor het voortbestaan van het bedrijf en bijvoorbeeld een afbouwregeling af te spreken. Zo’n regeling maakt een verlaging uit oogpunt van arbeidsrechtelijke bescherming voor de werknemers qua omvang en duur niet te ingrijpend voor werknemers. Maatwerk is altijd vereist.

Meer weten?

Heeft u vragen of behoefte aan een advies op maat? Wij denken graag met u mee.

Labor Advocaten

Kim Voordes k.voordes@labor-advocaten.nl 06-19412393

Marc Haaijer m.haaijer@labor-advocaten.nl 06-29189000